Je bent een ouder met een psychisch probleem en/of afhankelijkheidsprobleem en op zoek naar info voor je kinderen

Ouderschap en psychische problemen

Opvoeden als je jezelf niet lekker in je vel voelt, valt niet mee. Toch wil je het beste voor je kind en het een gelukkige jeugd geven.

Wat kan helpen? Wat kan jouw kind sterker maken of voorkomen dat het zelf in de problemen komt? Wat kan zijn veerkracht doen groeien? Veerkracht slaat op de mogelijkheden die kinderen hebben om tegenslagen te verwerken.

Aangezien een verslavingsprobleem ook heel wat psychische gevolgen heeft, spreken we soms alleen van kinderen van ouders met psychische problemen (KOPP), maar bedoelen we ook de kinderen van ouders met een afhankelijkheidsprobleem. Maar voor de leesbaarheid gebruiken we vaak KOPP alleen.

4 veerkrachthelpers

1. Geef je kind informatie over je psychische problemen

Het feit dat kinderen weten wat er aan de hand is, werkt beschermend en zorgt ervoor dat kinderen zich geen onnodige zorgen gaan maken. Het helpt ook om de dingen voorspelbaarder te maken. Vind je het moeilijk om dit te doen, spreek je begeleider aan en zoek samen naar een goede manier om het gesprek met je kind aan te gaan.

  • Doe dat in eenvoudige woorden.
  • Hou rekening met de leeftijd van je kind.
  • Geef uitleg over je gedrag als gevolg van je psychische problemen.
  • Geef uitleg over de begeleiding of therapie die je krijgt.
  • Bij een opname, geef informatie over het ziekenhuis. Een rondleiding in het ziekenhuis, samen met je begeleider kan hierbij helpend zijn voor je kind.

2. Geef je kind de ruimte om eigen gevoelens te uiten

Soms neemt het ziek zijn van een ouder veel ruimte in het leven van een kind in. Een kind maakt een situatie mee vanuit zijn eigen beleving. Als ouder kan je door het psychisch ziek zijn, verhinderd worden in het opnemen van de ouderrol. Het moeten missen van de beschikbaarheid of aanwezigheid van de ouder kan voor kinderen gevoelens meebrengen van verdriet, boosheid, machteloosheid. Deze gevoelens, ook al zijn ze negatief, geef je best een plaats. Een kind moet de kans krijgen zijn beleving en gevoelens hierover te uiten, dit ook als deel van het verwerkingsproces.

  • Geef aandacht voor de beleving van je kind: gevoelens van angst, boosheid, verdriet, schuld, … .
  • Geef je kind de gelegenheid om te vertellen hoe het met hem/haar gaat.
  • En vragen te stellen over je psychische problemen.

3. Geef je kind de steun van een volwassen vertrouwenspersoon uit de directe omgeving van je kind

Soms kan het voor een kind heel helpend zijn om over de moeilijkheden met een volwassen vertrouwenspersoon binnen of buiten het gezin te praten.

  • Iemand bij wie je kind steeds terecht kan voor extra aandacht en zorg.
  • Geef je kind uitdrukkelijk de toestemming om er met iemand over te praten.
  • Spreek ook af met wie. Dit kan een tante of nonkel, een grootouder, een vriend(in), een buur, een leerkracht, de papa of mama van een vriend(in) van je kind, … .

4. Geef kind voldoende kansen om kind te zijn

Kinderen de kans geven om kind te zijn, is belangrijk voor hun ontwikkeling. Vaak zien we dat kinderen een grote zorg opnemen in het gezin omdat ouders dat omwille van hun psychische problemen niet (meer) kunnen. Er is niets mis met het feit dat kinderen meehelpen in het gezin, alleen mag de balans niet doorslaan en mag het kinderen de kans niet ontnemen die leuke, kindgerichte dingen te doen die hun ontwikkeling bevorderen. Het is erg belangrijk dat ze activiteiten buitenshuis kunnen (blijven) doen en voldoende leuke sociale contacten hebben.

  • Stimuleer kindgerichte activiteiten: hobby’s, spelen met vriend(inn)en, voldoende vrijetijdsactiviteiten bij voorkeur buitenshuis.
  • Bewaak erover dat je kind niet teveel de zorgende rol opneemt.
  • Geef je kind regelmatig erkenning voor de extra taken die hij/zij op zich neemt.

En nog:

Wanneer je opgenomen bent, blijf in contact met je kinderen.

Stel samen met je hulpverlener een zorgplan op voor je kind. Dit is een overzicht van gegevens waar ouders, kinderen, familieleden en hulpverleners op kunnen terugvallen wanneer ouders even niet meer in staat zijn om de dagdagelijkse zorg voor de kinderen op te nemen. Dit document is niet bindend maar helpt er voor zorgen dat de wensen van ouders en kinderen zo veel mogelijk gerespecteerd worden. Hier vind je een leidraad: zorgplan kinderen, zorgplan versie kinderen zelf.

Moedig je kind aan om ondersteuning te zoeken. Kinderen van ouders met een psychisch probleem hebben vaak extra stress en verantwoordelijkheden die een impact hebben op hun welzijn. Op deze website bij "je bent kind-van, je bent een KOPP-kind" kan je je kind meehelpen zoeken naar ondersteuningsmogelijkheden.

Zit je met vragen of zorgen over je jezelf of jouw kind?

Bekijk welke organisaties je kunnen helpen